Hoe beperk je lichthinder rond een hockeyveld?

Je beperkt lichthinder rond een hockeyveld door de omgeving vanaf het begin mee te nemen in het lichtplan. Daarbij controleer je hoeveel licht woningen en natuur bereikt, hoe fel de armaturen vanuit de omgeving zichtbaar zijn en welke velden gelijktijdig worden gebruikt.

Alleen het aantal lux op het hockeyveld zegt hier niets over. Een veld kan aan de sporteisen voldoen en toch hinder veroorzaken buiten het sportpark. Daarom beoordeel je het speelveld en de omgeving afzonderlijk.

Wil je eerst meer weten over de oorzaken en gevolgen? Lees dan ons algemene artikel met advies over lichthinder bij sportvelden. Hier kijken we specifiek naar hockeyaccommodaties.

Houd voldoende licht op het hockeyveld

Maatregelen tegen lichthinder mogen niet ten koste gaan van de zichtbaarheid op het veld. Hockey vraagt om voldoende en gelijkmatig licht, zodat spelers de snelle, laag bewegende bal kunnen blijven volgen.

Het benodigde niveau hangt af van het gebruik en loopt volgens de Nederlandse voorschriften van minimaal 200 lux voor training en recreatie tot minimaal 500 lux voor internationale en nationale topwedstrijden.

De volledige waarden en eisen voor gelijkmatigheid, verblinding en kleurweergave staan in Hoeveel lux heeft een hockeyveld nodig?. In dit artikel richten we ons verder op het licht buiten het speelveld.

Welke waarden worden buiten het veld beoordeeld?

De Richtlijn Lichthinder van de NSVV maakt onderscheid tussen verschillende omgevingszones. Voor de dag- en avondperiode gelden de volgende richtwaarden voor de verticale verlichtingssterkte op een gevel:

Dit zijn richtwaarden uit de Richtlijn Lichthinder van de NSVV. Ze zijn niet automatisch overal een wettelijke norm. Een gemeente kan ze gebruiken in beleid, het omgevingsplan of vergunningsvoorwaarden.

De zone van de ontvanger is bepalend. Een hockeycomplex kan in stedelijk gebied liggen, terwijl een woning aan de andere kant van het veld bij landelijk gebied hoort. De gemeente of omgevingsdienst bepaalt welke zone op een beoordelingspunt van toepassing is.

Het verschil tussen lux en candela

Bij lichthinder spelen twee verschillende waarden een rol.

De verticale verlichtingssterkte, uitgedrukt in lux, geeft aan hoeveel licht op een raam of gevel valt. Daarbij telt het licht van alle relevante armaturen samen mee.

De lichtsterkte, uitgedrukt in candela, geeft aan hoeveel licht één armatuur in de richting van de ontvanger uitstraalt. Daarmee wordt beoordeeld hoe fel iemand het armatuur vanuit een bepaalde positie ziet.

Er kan dus weinig licht op een gevel vallen, terwijl een bewoner toch rechtstreeks tegen een fel armatuur aankijkt. In de huidige richtlijn hangt de beoordeling van die lichtsterkte onder meer af van de afstand en het zichtbare oppervlak van het armatuur. Eén algemene candelawaarde is daarom niet voldoende om iedere situatie te beoordelen.

Bereken meerdere hockeyvelden samen

Op een trainingsavond worden vaak meerdere velden tegelijk gebruikt. Het licht van deze installaties kan bij een woning of natuurgebied samenkomen.

Laat daarom niet alleen ieder veld afzonderlijk beoordelen. Neem ook de zwaarste realistische gebruikssituatie op, bijvoorbeeld één veld in wedstrijdstand en twee velden in trainingsstand. Voor de verticale verlichtingssterkte op een gevel telt het licht van alle gelijktijdig gebruikte armaturen mee.

Met LumosaTouch kies je per veld de wedstrijd-, trainings- of wandelstand. Laat deze standen vooraf in de berekening opnemen. Zo zie je wat iedere gebruikssituatie betekent voor het veld, de omgeving en het energieverbruik.

Een lagere mast geeft niet automatisch minder hinder

Een lage mast lijkt misschien gunstig voor de omgeving. Toch moet het licht vanaf een lagere positie onder een kleinere hoek verder over het veld worden gestuurd. Daardoor kunnen spelers en omwonenden gemakkelijker rechtstreeks in een armatuur kijken. Soms zijn bovendien meer masten of armaturen nodig om het veld gelijkmatig te verlichten.

Vanaf een hogere mast kan het licht vaak meer naar beneden worden gericht. Welke hoogte geschikt is, hangt af van de mastpositie, de gebruikte optiek, het gewenste lichtniveau en de omgeving. Beoordeel de masthoogte daarom nooit los van het complete lichtplan.

Kies armaturen en optieken op basis van de locatie

Niet ieder armatuur verdeelt het licht op dezelfde manier. Voor een open sportpark zonder directe bebouwing kan een andere lichtverdeling geschikt zijn dan voor een hockeyveld naast woningen.

De Pro NXT Series gebruikt geïntegreerde lichtkappen en asymmetrische lenzen om het licht gericht naar het speelveld te sturen. De lichtkappen zijn verkrijgbaar in verschillende afmetingen. In het lichtplan bepalen we of deze oplossing past bij de masten en omgeving van het hockeyveld.

Een armatuur alleen voorkomt geen lichthinder. De combinatie van optiek, mastpositie, richthoek en vermogen bepaalt wat iemand buiten het veld ziet.

Wat doet kleurtemperatuur?

Kleurtemperatuur beïnvloedt hoe verlichting wordt ervaren. Licht met een hogere kleurtemperatuur bevat meer blauw licht en kan meer invloed hebben op omwonenden, natuur en de helderheid van de nachtelijke hemel.

Sinds maart 2026 bevat de Richtlijn Lichthinder een addendum met richtinggevende grenswaarden voor kleurtemperatuur. Voor reguliere sportveldverlichting gebruikt Lumosa standaard 4000 K. Afhankelijk van de locatie en toepassing zijn ook andere kleurtemperaturen mogelijk.

Kleurtemperatuur is één onderdeel van het ontwerp. Ook bij 4000 K blijven de lichtrichting, mastposities en optiek bepalend. Meer hierover lees je in Waarom kleurtemperatuur nu echt telt.

Welke gebruikstijden gelden?

De toegestane gebruikstijden staan in het omgevingsplan van de gemeente. Veel gemeenten hebben de oorspronkelijke regel behouden dat sportveldverlichting tussen 23.00 en 07.00 uur uit moet zijn. Ook wanneer er niet wordt gesport, hoort de verlichting niet onnodig te blijven branden.

Een gemeente kan andere regels of uitzonderingen hebben opgenomen. Controleer daarom altijd het omgevingsplan voor de locatie van het hockeyveld. Dat doe je via Regels op de kaart van het Omgevingsloket. Vul het adres van het sportpark in en zoek binnen de lokale regels op sportverlichting, terreinverlichting of lichthinder.

Wat moet je in de berekening terugzien?

Een bruikbare lichthinderberekening vermeldt de mastposities, masthoogtes, armaturen, optieken en richthoeken. Ook de relevante woningen, ramen, wegen en natuurgebieden moeten als beoordelingspunten herkenbaar zijn.

Controleer daarnaast welke velden en lichtstanden gelijktijdig zijn berekend, welke omgevingszone per punt is gebruikt en wat de uitkomst is voor verticale verlichtingssterkte en zichtbare lichtsterkte. Alleen dan kun je beoordelen of de berekening aansluit op het werkelijke gebruik van het hockeycomplex.

Lumosa kan als onderdeel van het lichtplan voor sportverlichting een lichthindersimulatie maken. Als de gemeente na installatie een formeel lichthinderonderzoek of een onafhankelijke meting vraagt, spreek je vooraf af wie deze uitvoert en volgens welke richtlijn.

Neem de omgeving vanaf het begin mee

Lichthinder beperk je het meest effectief voordat de installatie wordt geplaatst. Door het speelniveau, de masten, de gelijktijdig gebruikte velden en de omgeving samen te berekenen, zie je vooraf waar aanpassingen nodig zijn.

Wil je weten wat dit betekent voor jouw locatie? Bekijk onze informatie over hockeyveldverlichting of laat een lichtplan maken voor jouw hockeyaccommodatie.