Nieuwe sportverlichting? Begin bij het lichtplan

Een lichtplan voor sportverlichting begint met het in kaart brengen van de accommodatie, het gebruik van het speelveld en de bestaande installatie. Op basis daarvan kan een lichtspecialist berekenen welke verlichting nodig is en hoe het licht over het veld moet worden verdeeld. Een goede voorbereiding helpt om de juiste keuzes te maken voordat nieuwe armaturen worden aangeschaft of geïnstalleerd.

Breng de huidige situatie in kaart

Wanneer je als sportvereniging nieuwe veldverlichting overweegt, is het verstandig om eerst te kijken wat er al staat. Niet alleen naar de armaturen, maar naar de volledige installatie.

Hoeveel lichtmasten zijn er en waar staan ze? Welke verlichting hangt er momenteel? Zijn er plekken op het veld waar spelers minder goed zicht hebben? En hoe wordt de verlichting nu bediend?

Deze informatie helpt om de uitgangssituatie vast te stellen en mogelijke knelpunten te herkennen.

Ook de leeftijd en technische staat van de installatie zijn belangrijk. Bestaande lichtmasten kunnen soms behouden blijven, maar dat is niet vanzelfsprekend. De constructie moet onder andere geschikt zijn voor het gewicht en de windbelasting van de nieuwe armaturen.

Je hoeft als vereniging niet zelf te bepalen of de masten geschikt zijn. Wel is het handig om beschikbare tekeningen, gegevens van de huidige verlichting en eerdere inspectierapporten te verzamelen. Daarmee kan een lichtspecialist of installatiepartner gerichter beoordelen wat er mogelijk is.

Bepaal waarvoor het sportveld wordt gebruikt

De volgende vraag is misschien wel de belangrijkste: wat gebeurt er op het veld?

Een sportvereniging die vooral recreatieve trainingen organiseert, heeft andere verlichtingsbehoeften dan een accommodatie waar officiële wedstrijden op hoog niveau worden gespeeld.

Dat verschil bepaalt mede aan welke verlichtingseisen de installatie moet voldoen. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de verlichtingssterkte, de gelijkmatigheid van het licht en de mate van verblinding.

Denk ook alvast na over het toekomstige gebruik. Misschien wil de vereniging op termijn op een hoger niveau spelen, worden meerdere sporten op hetzelfde veld beoefend of verandert de indeling van de accommodatie.

Door zulke plannen vooraf te bespreken, voorkom je dat het lichtontwerp uitsluitend wordt afgestemd op de situatie van vandaag.

De precieze eisen verschillen per sport en speelniveau. In ons artikel Sportverlichting volgens de norm: wat zijn de eisen? lees je welke lichttechnische aspecten daarbij een rol spelen.

Vergeet de omgeving niet

Een sportveld staat niet op zichzelf. Zeker bij buitensportaccommodaties kunnen woningen, wegen of natuurgebieden in de directe omgeving invloed hebben op het lichtontwerp.

Daarom is het verstandig om vooraf te onderzoeken waar ongewenste lichtuitstraling kan ontstaan. Zijn er woningen die rechtstreeks zicht hebben op de lichtmasten? Worden er al klachten over de bestaande verlichting ontvangen? En op welke momenten worden de velden gebruikt?

Ook eventuele vergunningsvoorwaarden en lokale voorschriften moeten worden meegenomen.

Dit soort informatie is belangrijk voor de keuze van armaturen en de richting waarin het licht wordt verspreid. Hoe eerder mogelijke knelpunten bekend zijn, hoe beter ze in het ontwerp kunnen worden meegewogen.

Welke informatie moet je aanleveren voor een lichtplan?

Je hoeft als sportvereniging geen lichttechnische kennis te hebben om goed voorbereid het gesprek met een lichtspecialist aan te gaan. Met een paar praktische gegevens kom je al een heel eind.

Denk aan:

• Gegevens van het speelveld: de sport, veldafmetingen en eventueel een plattegrond.

• Gebruik van de accommodatie: trainingen, wedstrijden, speelniveau en eventuele toekomstplannen.

• Bestaande installatie: mastposities, montagehoogtes, armaturen en beschikbare technische documentatie.

• Huidig energieverbruik: voor zover bekend het opgenomen vermogen, de branduren en het verbruik van de verlichting.

• Wensen voor de bediening: bijvoorbeeld verschillende lichtstanden of afzonderlijke bediening van velden.

• Omgevingsfactoren: nabijgelegen woningen, eerdere lichthinderklachten en relevante vergunninginformatie.

Niet alles hoeft direct beschikbaar te zijn. Ontbrekende gegevens kunnen tijdens een locatiebezoek of technische inventarisatie worden vastgesteld.

Hoe completer de uitgangssituatie, hoe gerichter het lichtplan kan worden opgesteld.

Wat moet je controleren wanneer het lichtplan klaar is?

Zodra het lichtplan is opgesteld, wil je als vereniging vooral weten wat de voorgestelde installatie in de praktijk gaat opleveren.

Een lichtberekening laat zien welke verlichtingssterkte en gelijkmatigheid op het veld worden verwacht. Daarnaast moet duidelijk zijn welke armaturen worden toegepast, waar ze komen te hangen en hoe ze worden gericht.

Controleer ook of het ontwerp uitgaat van de juiste sport en het afgesproken speelniveau. Een plan voor trainingen is immers niet automatisch geschikt voor wedstrijden waarvoor hogere verlichtingseisen gelden.

Het is bovendien belangrijk dat eventuele bestaande masten en de elektrische installatie afzonderlijk op geschiktheid worden beoordeeld. Een lichtberekening alleen zegt daar niet genoeg over.

Vraag ten slotte hoe na de installatie wordt gecontroleerd of het resultaat overeenkomt met het ontwerp. Wanneer een lichtmeting nodig of afgesproken is, kan daarmee de gerealiseerde verlichtingssterkte en gelijkmatigheid worden vastgesteld.

Zo weet je als vereniging niet alleen welke verlichting wordt aangeschaft, maar ook hoe het uiteindelijke resultaat wordt beoordeeld.

Van voorbereiding naar een passend lichtplan

Een goed lichtplan begint dus al voordat de eerste armaturen worden gekozen. Door de huidige situatie, het gebruik van het veld en de omgeving in kaart te brengen, leg je de basis voor een ontwerp dat past bij de accommodatie.

Bij Lumosa gebruiken we deze informatie om een lichtplan op maat te maken. Daarin vertalen we de eisen en wensen naar een berekende lichtverdeling en een voorstel voor de verlichting.

Wil je weten hoe Lumosa dat aanpakt? Bekijk dan onze pagina over het lichtplan voor sportverlichting.