Hockeyveld verlichting: waar moet je op letten?

Een hockeybal beweegt snel en laag over het veld. Daarom heb je niet alleen voldoende licht nodig, maar vooral een gelijkmatige verdeling zonder donkere zones en onnodige verblinding.

Goede hockeyveldverlichting past bij het speelniveau, het gebruik van het veld en de omgeving. Ook de bestaande masten, de bediening en het energieverbruik spelen mee. In dit artikel lees je welke keuzes je moet maken voordat je nieuwe verlichting laat plaatsen of overstapt op led.

Begin bij het gebruik van het hockeyveld

Een veld dat alleen voor trainingen wordt gebruikt, vraagt om een ander lichtniveau dan een veld voor nationale topwedstrijden. Bepaal daarom eerst wat er nu op het veld gebeurt en waarvoor je het in de komende jaren wilt gebruiken.

Volgens de Nederlandse voorschriften geldt gemiddeld minimaal 200 lux voor training en recreatie, 300 lux voor landelijke en lokale wedstrijden en 500 lux voor internationale en nationale topwedstrijden. Het aantal lux is niet het enige criterium. Ook de gelijkmatigheid, kleurweergave en verblinding moeten bij de gekozen verlichtingsklasse passen.

In het kennisartikel Hoeveel lux heeft een hockeyveld nodig? vind je de actuele waarden en lees je hoe je deze laat controleren.

Kijk verder dan het gemiddelde aantal lux

Een gemiddelde waarde kan voldoende lijken, terwijl er toch lichte en donkere delen op het veld zijn. Juist bij hockey merk je zulke verschillen snel. Spelers moeten de bal bij passes en richtingwisselingen over het hele veld kunnen blijven volgen.

Een lichtplan laat daarom niet alleen het gemiddelde zien. Het toont ook de laagste en hoogste berekende waarden en de verhouding daartussen. Zo kun je vooraf beoordelen of het licht gelijkmatig over het veld wordt verdeeld.

Na de installatie kun je met een lichtmeting controleren of de installatie volgens het plan presteert.

Beperk verblinding voor spelers en officials

Verblinding ontstaat wanneer een armatuur vanuit een relevante kijkrichting te fel zichtbaar is. De positie en hoogte van de masten, de richting van het licht en de toegepaste optiek hebben hier invloed op.

Meer vermogen toevoegen is geen oplossing voor verblinding. Het licht moet zo worden gericht dat spelers voldoende zicht houden wanneer zij over het veld kijken. In de Nederlandse hockeyvoorschriften wordt dit beoordeeld met de verblindingswaarde RG.

Neem de omgeving mee in het ontwerp

Ligt het hockeyveld dicht bij woningen, een weg of natuur? Dan moet je vooraf onderzoeken wat de verlichting buiten het veld doet. Daarbij kijk je onder andere naar licht op gevels en rechtstreeks zicht op armaturen.

Op een complex met meerdere hockeyvelden is ook het gelijktijdige gebruik belangrijk. Eén veld in wedstrijdstand en twee velden in trainingsstand kunnen samen een ander effect op de omgeving hebben dan één veld afzonderlijk.

Lees in Hoe beperk je lichthinder rond een hockeyveld? hoe omgevingszones, mastposities, kleurtemperatuur en gebruikstijden worden beoordeeld.

Laat eerst een lichtplan maken

Een lichtplan verbindt de sporttechnische eisen met de mogelijkheden van jouw accommodatie. Hiervoor brengen we onder andere het gebruik van het veld, de mastposities, de gewenste lichtstanden en de omgeving in kaart.

Het plan laat zien hoeveel armaturen nodig zijn, welke lichtverdeling wordt gebruikt en hoe het licht over het hockeyveld terechtkomt. Daardoor kun je voorstellen vergelijken op het uiteindelijke lichtbeeld in plaats van alleen op wattage, lumen of het aantal armaturen.

Bij Lumosa koppelen we ieder armatuur aan een vaste positie. Vervolgens stellen we de juiste hoek vooraf met laserprecisie in onze hal in. Op locatie wordt ieder armatuur op de aangegeven positie gemonteerd. Dit beperkt het afstelwerk op hoogte en helpt om het berekende lichtbeeld nauwkeurig uit te voeren.

Lees meer over ons lichtplan voor sportverlichting.

Kun je de bestaande lichtmasten behouden?

Bij een overstap naar led hoef je niet altijd de volledige installatie te vervangen. Met retrofit kunnen bestaande masten en bekabeling vaak behouden blijven, mits deze technisch geschikt zijn.

Laat vooraf de staat, hoogte en positie van de masten controleren. Ook de constructieve belasting, windbelasting, bekabeling en haalbaarheid van het gewenste lichtbeeld zijn belangrijk. Een mast die nog in gebruik is, is niet automatisch geschikt voor nieuwe armaturen.

Op de pagina over retrofit van sportveldverlichting lees je welke onderdelen kunnen blijven en welke controles nodig zijn.

Hoeveel energie kun je besparen?

Met efficiënte ledarmaturen en slimme aansturing kan de energiebesparing oplopen tot 80% ten opzichte van conventionele sportveldverlichting. De werkelijke besparing hangt af van de bestaande installatie, het benodigde lichtniveau, het aantal branduren en het gebruik van dimstanden.

Vergelijk daarom het totale systeem en niet alleen het vermogen van één armatuur. Een installatie met een hoge lichtopbrengst per kilowatt kan het gewenste resultaat soms met minder vermogen of minder armaturen behalen.

Gebruik voor ieder moment de juiste lichtstand

Een training vraagt niet altijd om dezelfde stand als een wedstrijd. Voor het veilig betreden of verlaten van het sportpark kan tijdelijk een wandelstand worden gebruikt. Daarna hoort de verlichting uit te gaan wanneer deze niet meer nodig is en de lokale regels dat voorschrijven.

Met LumosaTouch schakel je tussen wedstrijd-, trainings- en wandelstand. Je kiest welk veld wordt verlicht, stelt planningen in en krijgt inzicht in het energieverbruik. Wanneer de installatie daarvoor is ingericht, kunnen ook afzonderlijke zones worden aangestuurd.

Welke armaturen passen bij een hockeyveld?

De keuze voor een armatuur volgt uit het lichtplan. De CS MAX Series is gericht op een hoge lichtopbrengst per kilowatt en is verkrijgbaar met verschillende lichtverdelingen. Voor locaties waar extra controle over strooilicht en inkijk nodig is, kan de Pro NXT Series worden toegepast. Professionele stadions en broadcasttoepassingen kunnen andere eisen stellen, waarvoor de Stadio MAX Series is ontwikkeld.

Eén serie is niet automatisch de juiste keuze voor ieder hockeyveld. De masten, het speelniveau, het gewenste lichtniveau en de omgeving bepalen welke combinatie past.

Praktijkvoorbeeld: North Harbour Hockey

North Harbour Hockey Stadium in Auckland wordt gebruikt voor internationale wedstrijden en professionele televisieopnames. Lumosa ontwikkelde hiervoor een lichtplan met 156 ledarmaturen en een lichtniveau van ongeveer 2.500 lux.

Met LumosaTouch kan het stadion de verlichting aanpassen aan trainingen, wedstrijden en andere gebruiksmomenten. Zo hoeft de installatie niet steeds op het hoogste niveau te branden.

Bekijk het project North Harbour Hockey.

Maak keuzes op basis van het complete lichtbeeld

Goede hockeyveldverlichting ontstaat niet door één armatuur of één luxwaarde. Het resultaat wordt bepaald door het speelniveau, de gelijkmatigheid, verblinding, de masten, de omgeving en de manier waarop je de installatie gebruikt.

Wil je weten wat er op jouw hockeyveld mogelijk is? Bekijk onze pagina over hockeyveldverlichting of laat een lichtplan maken voor jouw accommodatie.